Birlikte İ.K.; Ülkemizde insan gücüne katkı sağlayacak stratejilerin geliştirilmesinde ve uygulanmasında öncü rol üstlenmek amacı ile hareket eden bir sivil toplum örgütüdür.

 

Yatırımların Teşvikinde Sigorta Primi Desteği (5510 / Ek 2. Madde)

İşsizliğin azaltılması, istihdamın artırılması amacıyla Devlet çeşitli alanlarda teşvikler uygulamakta, vergi ve sigorta primlerinin belirli bir miktarını Hazine veya İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılama yoluna gitmektedir. Bu amaçla çıkarılmış birçok Kanun, Bakanlar Kurulu Kararı, Yönetmelik ve Genelge bulunmakta birlikte, bu makalede bunlardan en güncel olanı ama pek bilinmeyen Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’a değineceğiz ve bu Karar’ı sigorta primleri desteği açısından ana hatlarıyla ele alacağız.

Sigorta Primi Desteğinin Yürürlük Tarihi

Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar, 14.07.2009 tarihinde yürürlüğe konmuş, Hazine Müsteşarlığının 28.07.2009’da yayınladığı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin 2009/1 Sayılı Tebliğ ile uygulama esasları belirlenmiştir. Sözkonusu Tebliğ’de 21.10.2010’da 2010/2 Sayılı Tebliğ ve 11.05.2011’de 2011/1 Sayılı Tebliğ ile değişiklikler yapılmıştır.

Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’ın uygulamasıyla ilgili 5510 Sayılı Kanun’a 18.08.2009 tarihinde 5921 Sayılı Kanun’la Ek 2. Madde eklenmiş 29.06.2011’de Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından genelge yayınlanarak sigorta primleri desteği açısından uygulama esasları belirlenmiştir.

Dolayısıyla sözkonusu Karar’la ilgili olarak sigorta primleri desteğinden 18.08.2009 tarihinden itibaren yararlanılabilecektir.

Sigorta Primi Desteğinden Yararlanacak İşyerleri

Birazdan detaylarına gireceğimiz şartların tamamını yerine getiren tüm özel ve resmi (kamu) işyerleri sigorta primleri desteğinden yararlanabilecektir. Gerçek kişiler, adi ortaklıklar, sermaye şirketleri, kooperatifler, iş ortaklıkları, kamu kurum ve kuruluşları (genel ve özel bütçeli kurum ve kuruluşlar, il özel idareleri, belediyeler ve kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların sermaye bileşimindeki hisse oranları %50’yi geçen kurum ve kuruluşlar) ve kamu kuruluşu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler ve vakıflar ile yurt dışındaki yabancı şirketlerin Türkiye’deki şubeleri sigorta primleri desteğinden yararlanabilecektir.

Daha önceki teşvik kanunlarında genellikle özel sektör işyerlerine sigorta primleri desteğinden yararlanma imkanı sunulmuşken resmi kurum ve kuruluşlar bu destekten yararlanamıyorlardı. Lakin Hükümet bu Kararı’nda genel uygulamanın aksine resmi kurum ve kuruluşlara da sigorta primleri desteğinden yararlanma imkanı sunmuştur.

Özel ve resmi kurum ve kuruluş işverenleri aşağıda belirtilen şartların tamamını yerine getirdikleri takdirde sigorta primleri desteğinden yararlanabilecektir:

1.  İstihdam artırıcı yeni yatırım yapmak

2.  Yeni yatırım için Hazine Müsteşarlığı’ndan Yatırım Teşviki Belgesi almak

3.  Komple Yatırım kapsamında yeni personel istihdam etmek

4. Diğer yatırım (tevsi, modernizasyon, entegrasyon, ürün çeşitlendirmesi vs.) çeşitlerinde yatırımdan önceki son 6 aylık dönemdeki ortalama çalışan sayısına (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) ilave personel istihdam etmek

5.  Yasal ödeme süresi geçmiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarının bulunmaması veya borçların yeniden yapılandırılmış veya tecil ve taksitlendirilmiş olması

6.  Aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içinde vermek

7.  Sigorta primlerini yasal süresi içinde ödemek

Sigorta Primi Desteğinden Yararlanacak Sigortalılar

Özel ve resmi kurum ve kuruluş işverenleri, sadece yeni yatırımları için istihdam ettikleri sigortalılar yönünden sigorta primleri desteğinden yararlanabilecektir. Yani işverenlerin birden fazla işyeri bulunması halinde Yatırım Teşvik Belgesi hangi işyeri için alınmışsa o işyerinde istihdam ettiği sigortalılar yönünden sigorta primi desteğinden yararlanabileceklerdir.

Bununla birlikte anılan Karar’la Yatırım Teşvik Belgesi alınmış işyerlerinde çalışan sınırlı sayıda sigortalının sigorta primi desteğinden yararlanabilmesi öngörülmüştür:

1.  Komple Yatırım kapsamında istihdam edilen sigortalılar yönünden Yatırım Teşvik Belgesi’nde belirtilen sigortalı sayısı kadar

2.  Diğer yatırım (tevsi, modernizasyon, entegrasyon, ürün çeşitlendirmesi vs.) çeşitlerinde yatırımdan önceki son 6 aylık dönemdeki ortalama çalışan sayısına (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) ilave istihdam edilen sigortalılar yönünden Yatırım Teşvik Belgesi’nde belirtilen ilave sigortalı sayısı kadar

çalışan için sigorta primi desteğinden yararlanabilecektir.

Bir başka anlatımla sigorta primi desteğinden yararlanabilecek sigortalı sayısı, komple yeni yatırımlarda; Hazine Müsteşarlığınca bildirilen sigortalı sayısını aşamayacak; diğer yatırım çeşitlerinde de; son 6 aylık ortalama sigortalı sayısına ilave olarak işe alınan sigortalılar yönünden Hazine Müsteşarlığınca bildirilen sigortalı sayısının üzerinde olamayacaktır.

Diğer yatırım çeşitlerinde Yatırım Teşvik Belgesi aldıktan sonra istihdam edilen sigortalı sayısının son 6 aylık ortalama sigortalı sayısının altına düştüğü aylarda sigorta primi desteğinden yararlanılamayacak, üzerine çıkan aylarda Hazine Müsteşarlığınca bildirilen sigortalı sayısına kadar olan sigortalılar yönünden yararlanılabilecektir.

Diğer yatırım çeşitlerinde ilave istihdam edilecek sigortalılar yönünden sigorta prim desteğinden yararlanabilmek için son 6 aylık ortalama sigortalı sayısının tespitinde SGDP'li çalışanlar, harp malulleri ile vazife malullüğü aylığı alıp yalnızca kısa vadeli sigorta kollarına tabi çalışanlar ve alt işveren çalışanları hesaplamaya dahil edilecek ancak aday çırak, çırak ve stajerler hesaplamaya dahil edilmeyecektir.

Bununla birlikte sigorta prim desteğinden SGDP’li çalışanlar, harp malulleri ile vazife malullüğü aylığı alıp yalnızca kısa vadeli sigorta kollarına tabi çalışanlar, aday çırak, çırak ve stajerler yönünden yararlanılamayacaktır.

Bunun yanı sıra sigorta prim desteğinden yararlanmak üzere istihdam edilen sigortalıların fiilen çalışması da esastır. Yani fiilen çalıştıkları süreye ilişkin hak etikleri (yıllık izin, hafta tatili, genel tatil ücretleri dahil) ücret üzerinden sigorta prim desteğinden yararlanacak olup fiilen çalışmadıkları süreye ilişkin (istirahatliyken) verilen ücret üzerinden sigorta prim desteğinden yararlanamayacaktır.

Sigorta Primi Desteğinin Başlama Tarihi

Özel ve resmi kurum ve kuruluş işverenleri, kapsama giren işyerleri yönünden sigorta primi desteğinden Hazine Müsteşarlığınca Yatırım Teşvik Belgesi’nin tamamlama vizesinin yapılarak ilgili SGK birimine bildirilmesini takip eden aydan itibaren yararlanmaya başlayacaktır.

Sigorta Primi Desteğinden Yararlanılacak Süre

Sigorta primi desteğinden yararlanılacak süre, bölgelere ve yatırım başlama tarihine göre farklılık arz etmektedir.

Sigorta primi desteğinden yararlanılacak süreyi aşağıdaki tabloyla (Tablo 1) özetlemekte fayda var:

Tablo 1: Sigorta Primi Desteği Yararlanma Süresi

 Yatırım Başlama Tarihi

I. Bölge

II. Bölge

III. Bölge

IV. Bölge

31.12.2011'e Kadar Başlanan Yatırımlar

2 Yıl

3 Yıl

5 Yıl

7 Yıl

01.01.2012'den Sonra Başlanan Yatırımlar

-

-

3 Yıl

5 Yıl

Yani özel ve resmi kurum ve kuruluş işverenleri, Yatırım Teşvik Belgesi’nin tamamlama vizesinin yapılarak ilgili SGK birimine bildirilmesini takip eden aydan itibaren başlayarak Tablo 1’de belirtilen sürelerde sigorta primi desteğinden yararlanabilecektir.

Burada kritik olan nokta, I. ve II. Bölgede teşvik kapsamında yatırım yapmak isteyen işverenler, 31.12.2011’den önce yatırıma başlaması gerekmektedir. Çünkü 01.01.2012’den sonra başlanan yatırımlarda sözkonusu destekten I. ve II. Bölgelerde yararlanamayacaklardır.

Bunun yanı sıra 11.05.2011’de 2011/1 Sayılı Tebliğ ile 01.01.2011’den sonra başlanan yatırımlarda sigorta prim desteğinden toplam yatırım bedelinin aşağıdaki tabloda (Tablo 2) belirtilen oranlarını aşmayacak tutarlarda yararlanılması şartı getirilmiştir: 

Tablo 2: Toplam Yatırım Bedeli Oranı

Yatırım Cinsi

I. Bölge

II. Bölge

III. Bölge

IV. Bölge

Komple Yatırım

2%

3%

5%

7%

Diğer Yatırım Çeşitleri

6%

8%

10%

14%

KOBİ Yatırımı

11%

13%

15%

19%

 

Sigorta prim desteği, toplam yatırım bedelinin Tablo 2’de belirtilen oranlardaki tutarlarına Tablo 1’de belirtilen sürelerden önce ulaşması halinde sözkonusu destek sona erer. Çünkü 2011/1 Sayılı Tebliğ’de belirtildiği üzere 01.01.2011’den sonra başlanan yatırımlarda sigorta prim desteği, toplam yatırım bedelinin Tablo 2’de belirtilen oranlarından fazla olamaz. Ancak 31.12.2010’dan önce başlanan yatırımlarda böyle bir sınırlama sözkonusu değildir.

Burada komple yatırım ve diğer yatırım (tevsi, modernizasyon, entegrasyon, ürün çeşitlendirmesi) çeşitlerinin yanı sıra KOBİ niteliğindeki firmaların yatırımlarını da ayırma yoluna gidilmiştir. KOBİ niteliğindeki firmalar, diğer firmalara göre 01.01.2011’den sonra tevsi, modernizasyon, entegrasyon, ürün çeşitlendirmesi vb yatırım yaptıkları takdirde sigorta primleri desteği yönünden yatırım bedelinin %5’i kadar daha avantajlı konuma geçmişlerdir.

Bunların yanı sıra I. ve II. Bölgede tekstil, konfeksiyon, hazır giyim, deri ve deri ürünleri sektörlerinde faaliyette bulunan işverenlerin, işyerlerini 31.12.2010’a kadar IV. Bölgeye bütünüyle taşıması ve en az 50 kişilik istihdam sağlaması halinde bu işyerleri için taşınma tarihinden itibaren 5 yıl süreyle sigorta prim desteğinden yararlanır. Ancak, 31.12.2010’dan önce IV. Bölgede başladıkları yatırımlarına ilave yatırımlarda sigortalı istihdam ettikleri takdirde sözkonusu sigortalılar için 7 yıl süre ile sigorta primi desteği uygulanır.

Sigorta prim desteği süresi ve yatırım bedelinin belirli oranını geçmemesi şartı bölgelere göre belirlendiğinden sözkonusu bölgelerin hangi illerden oluştuğu önem arz etmektedir. Bölgelerin illere göre dağılımı aşağıda belirtilmiştir:

I.       Bölge:İstanbul, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli, İzmir, Bursa, Eskişehir, Bilecik, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova, Ankara.

II.      Bölge:Balıkesir, Çanakkale (Bozcaada, Gökçeada hariç), Aydın, Denizli, Muğla, Antalya, Isparta, Burdur, Adana, Mersin.

III.    Bölge:Konya, Karaman, Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye, Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir, Manisa, Afyonkarahisar, Kütahya, Uşak, Kayseri, Sivas, Yozgat, Zonguldak, Karabük, Bartın, Samsun, Tokat, Çorum, Amasya, Gaziantep, Adıyaman, Kilis.

IV.   Bölge:Kastamonu, Çankırı, Sinop, Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane, Erzurum, Erzincan, Bayburt, Ağrı, Kars, Ardahan, Iğdır, Van, Muş, Bitlis, Hakkari, Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli, Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin, Batman, Şırnak, Siirt, Bozcaada ve Gökçeada.

Sigorta Primi Desteğinden Yararlanılacak Miktar (Oran)

Sigorta primi desteği, işveren hissesi üzerinden yapılacaktır. Kapsama giren sigortalıların prime esas kazançlarının alt sınırına (asgari ücrete) kadar olan kısmının sigorta primi işveren hissesi (%19,5 - %28) Hazine Müsteşarlığı tarafından karşılanacaktır.

Ancak kapsama giren sigortalılar yönünden aynı dönem içerisinde 5510 Sayılı Kanunu’nun 80-ı maddesinde düzenlenen %5 puanlık indirimden de faydalanılması halinde %5 puanlık indirim desteği öncelikle uygulanacağından işveren hissesinden 5 puanlık kısım düştükten sonra kalan kısım için sigorta primi desteğinden yararlanılacaktır.

Hazine Müsteşarlığı tarafından karşılanmayan işsizlik sigortası priminin, sigorta primi işçi hissesinin ve kapsama girmeyen sigortalıların tüm sigorta primlerinin işveren tarafından yasal süresi içerisinde ödenmesi halinde sigorta primi desteğinden yararlanılacaktır.

Sigorta Primi Desteğinden Yararlanacak Alt İşvereni Bulunan Asıl İşverenler ve Alt İşverenler

Sigorta primi desteğinden alt işverenlerce çalıştırılan sigortalılar yönünden de yararlanılabilecektir.

Sözkonusu destekten yararlanabilmek için gerek asıl işverenin gerekse alt işverenlerin yasal ödeme süresi geçmiş prim ve idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması gerekmektedir. Dolayısıyla alt işverenlerden her hangi birinin veya asıl işverenin yasal ödeme süresi geçmiş prim ve idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunması halinde, yasal ödeme süresi geçmiş borcu bulunmayan alt işverenler de söz konusu destekten yararlanamayacaklardır.

Diğer yatırım cinslerinde sigorta primi desteğinden yararlanabilmek için, gerek mevcut sigortalı sayısının tespiti sırasında, gerekse ilave sigortalı sayısının tespiti sırasında alt işverenler tarafından çalıştırılan sigortalılar da toplam sigortalı sayısına dahil edilecektir.

Sonuç

Devlet, yeni yatırımları ve istihdamı artırmayı teşvik etmek amacıyla işverenin maliyetlerini azaltmak adına Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’ı 14.07.2009’da yürürlüğe koyarak uygulama esaslarının belirlenmesi ve yürütülmesi görevini Hazine Müsteşarlığına vermiştir.

Hazine Müsteşarlığının belirlediği ölçüler dahilinde Yatırım Teşvik Belgesi alan işverenler, yukarıda detayları belirtilen şartları da yerine getirdikleri takdirde belirli bölgelerde Tablo 1’de belirtilen süreleri aşmamak üzere ve 01.01.2011’den sonra başlanan yatırımlarda yatırım bedelinin Tablo’2’de belirtilen oranlarını aşmamak üzere komple yatırımlarda ve diğer yatırım çeşitlerinde son 6 aylık ortalama sigortalı sayısına ilave olarak Hazine Müsteşarlığınca bildirilen sayı kadar istihdam ettikleri sigortalıların asgari ücrete tekabül eden prime esas kazançları üzerinden hesaplanacak sigorta primi işveren hissesi desteğinden faydalanabilecektir.

Sigorta primi desteğinin kapsamı sınırlı tutulmuş gibi görünse de yatırım yapmak isteyen işverenin maliyetini önemli ölçüde azaltacak niteliktedir.

Mustafa TOSUN

 

Kategori: Birlikteik

Birlikte İnsan Kaynakları
Kasım 03, 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Kullanıcı Girişi

E-Posta Adresi

Şifre

Şifremi Unuttum!

Kayıt Ol!